Slappleiki

 Rannsóknaskżrslan įtti aš endurreisa traust žjóšarinnar į stjórnmįlamönnum og fjįrmįlakerfi. Žvķ mišur er slappleikinn ķ framvindu žessarar skżrslu vart til žess fallinn aš byggja upp traust.

Ekki hefur Jóhanna veriš aš įvinna sér traust

Bjarni Ben tengist nś persónulega stęrsta rįni Ķslandssögunar

*********

Minni į eftirfarandi

Grein sem skrifuš var ķ desember 2008

Fyrir skömmu voru sett lög į Alžingi „um rannsókn į ašdraganda og orsökum falls ķslensku bankanna 2008 og tengdra atburša."

Lögin hafa žaš markmiš aš byggja upp traust en greinagerš meš lögunum segir "Samfélagslegur įvinningur rannsóknarinnar felst ķ žvķ aš byggja upp traust og benda į hvernig koma megi ķ veg fyrir aš hlišstęš įföll hendi aftur. Žessi įvinningur vegur mun žyngra en sį kostnašur sem gera mį rįš fyrir aš hljótist af starfi nefndarinnar." Almenningi er kunnugt aš forsętisrįšherra réši til starfa sérlegan rįšgjafa Bjarna Įrmannssonar sem hafši žaš hlutverk aš skipuleggja strategķur sem mišušu aš žvķ aš endurvekja traust žjóšarinnar og erlendra ašila į rķkisstjórn sem hefur stżrt žjóšarbśinu ķ žrot.

Ętla mį aš kostnašur af žessum ašgeršum hlaupi į hundrušum milljóna en tölur um žaš hafa ekki veriš birtar. Gjarnan hefur veriš talaš um aš tilgangurinn meš žvķ aš setja į fót žessa rannsóknanefnd sé aš fį sannleikann upp į boršiš. Žaš hefur aldrei veriš hlutverk dómskerfisins aš leita sannleikans heldur aš draga fram atriši sem falla innan ramma langanna. Žvķ felst sérfręšižekking lögfręšinga og dómara ķ žvķ aš mįta atriši, atburši og athafnir inn ķ lagaramman en leitin aš „sannleik" eša samhengi hlutanna hefur öšru fremur veriš višfangsefni fręšasamfélags į sviši félags- og hugvķsinda. Rannsóknin žarf standast skošun vķsindanna į žvķ hvaš telst til vķsindalegra vinnubragša og aš raunverulegur vilji sé til žess aš leita hans ellegar mun hśn verša skošuš sem enn eitt įróšursbragš rķkisstjórnarinnar.

Rannsóknarefndin į samkvęmt lögunum aš skipast žannig:

  1. Einn dómara Hęstaréttar Ķslands samkvęmt įkvöršun dómara réttarins og skal hann vera formašur nefndarinnar.
  2. Umbošsmašur Alžingis.
  3. Hagfręšingur, löggiltur endurskošandi eša hįskólamenntašur sérfręšingur, sem hefur vķštęka žekkingu į efnahagsmįlum og/eša starfsemi fjįrmįlamarkaša, skipašur af forsętisnefnd Alžingis (sem Sturla Böšvarsson leišir).

Nefndin skal skipuš tveimur lögfręšingum og endurskošanda eša hagfręšingi. Sagan segir aš Pįll Hreinsson hęstaréttardómari verši valinn til forystu ķ nefndinni. Hann er fyrrverandi ašstošarmašur umbošsmanns Alžingis og ķ starfsferilsskrį  mį sjį aš hann hefur starfaš ómęlt fyrir fyrrum menntamįlarįšherra og nśverandi dómsmįlarįšherra.

Lögin męla žó fyrir „um skipun sérstakrar rannsóknarnefndar óhįšra og sérfróšra einstaklinga sem er ętlaš aš vinna aš rannsókn į įstęšum hruns bankanna og efnahagsįfallanna og leggja mat į hvort mistök hafi veriš gerš viš stjórn efnahagsmįla og eftirlit meš bönkunum". Einnig segir ķ greinagerš meš lögunum aš „žeir sem eru fengnir til aš stjórna rannsókninni eigi aš vera sjįlfstęšir og óhįšir og bśa yfir reynslu og žekkingu til aš stżra žessari višamiklu rannsókn". Žetta vekur spurningar um žaš hvort aš žingmenn žeir sem semja lögin meš Sturlu Böšvarsson ķ fararbroddi trśi žvķ aš svona texti sé lesinn gagnrżnislaust. Hvķ eru ekki fengnir óhįšir ašilar śr fręšasamfélaginu til žess aš stżra rannsókninni ef tilgangur hennar er aš vekja traust?

Ķ greinargerš meš lögunum segir:

Eins og ašrar mannlegar athafnir var starfsemi bankanna [ekki minnst į rķkisstjórn og embęttismenn hér] reist į įkvešnum gildum eša sišferši sem hęgt er aš greina meš kenningum og ašferšum hug- og mannvķsinda. Naušsynlegt er aš kortleggja žetta ķ tengslum viš rannsókn į falli žeirra, m.a. meš žvķ aš greina meš hvaša hętti leišandi ašilar ķ fjįrmįlastarfsemi [enn ekki minnst į rķkisstjórn og embęttismenn!] hafa tjįš sig um sišferšileg įlitamįl tengd višskiptum. Žetta tengist einnig rķkjandi įherslum ķ menntun stjórnenda og annarra sem starfa į žessu sviši meš tilliti til sišferšislegrar hugsunar og įbyrgšar. Veikleikar į žessum svišum kunna aš eiga žįtt ķ žvķ aš žeir rišušu til falls og žess vegna er rįšgert aš rannsaka žessa žętti sérstaklega, sbr. 3. mgr.

Sķšan segir:

Mišaš er viš aš framkvęmd žessarar rannsóknar verši ķ höndum sérstaks vinnuhóps hugvķsindamanna, sbr. 3. mgr. 2. gr. Hópurinn gęti žį m.a. skošaš hvort ķslenskt fjįrmįlalķf hafi einhverja sérstöšu ķ žessu tilliti ķ samanburši viš nįgrannalöndin, svo sem varšandi hugmyndir um sišareglur og önnur sišferšileg višmiš ķ višskiptum og samfélagslega įbyrgš.

Žrįtt fyrir aš ofangreindur texti taki fyrir grundvallaratriši rannsóknarinnar hugnast Alžingi ekki aš setja sérfręšinga į žessu sviši yfir rannsóknina heldur velur til žess ašila sem hafa litla innsżn ķ hugtök eins og sišferši og rķkjandi gildi. Um žennan žįtt rannsóknarinnar er heldur ekki kvešiš skżrt į um ķ lögunum.

Settur veršur į laggirnar vinnuhópur sagnfręšinga, félagsfręšinga, heimspeki- og stjórnmįlafręšinga en um störf žeirra segir: „Rįšgert er aš žessi hópur hafi ašgang aš žeim upplżsingum sem nefndin aflar og žżšingu hafa fyrir žennan žįtt rannsóknarinnar, sbr. 3. mgr. 4. gr., og fulltrśi hans geti ķ samrįši viš formann nefndarinnar tekiš žįtt ķ skżrslutökum, sbr. 2. mgr. 8. gr. frumvarpsins." Samkvęmt žessu į nefndin (skósveinar rķkisvaldsins) aš hafa alvald ķ rannsókninni en ofangreindir sérfręšingar aš skoša žaš sem žeim er skammtaš af nefndinni. 

Nefndinni er ķ lögunum veitt undanžįga frį lögum sem kveša į um aš störf skulu auglżst opinberlega. Nefndin getur žvķ handpikkaš einstaklinga henni žóknanlega til starfanna.

Lögunum er ętlaš aš rannsaka ašdraganda og orsök falls bankanna og er sérlaga talaš um aš rannsókninni ljśki viš setningu neyšarlaganna. Hvaš meš neyšarlögin? Hvķ er ekki kvešiš į um aš rannsaka skuli žįtt žeirra ķ žeirri hyldżpislęgš sem žjóšin er lent ķ? Hvaš meš umdeildar įkvaršanir rįšamanna eftir setningu neyšarlaganna og tengda atburši? Į aš skauta fram hjį meintum afglöpum valdhafanna? Hvaš meš meint innherjavišskipti og önnur misferli rįšherra og rįšuneytisstjóra? Verša žau sett undir smįsjįnna? Nęr rannsóknin yfir brask valdhafa meš hlutabréf og annaš og hįar skuldsetningar ķ tengslum viš žess hįttar višskipti?

Tengsl valdhafanna viš fjįrmįlaöflin hafa veriš brennidepli umręšunnar og gert žessa ašila tortryggilega. Lögin beina ekki athygli rannsakenda sérstaklega aš žessari samfléttun hagsmuna sem leitt hefur til ótrślegrar spillingar. Talaš er um ķ lögunum aš valdhafar hafi sofiš į veršinum. Meš žessu er veriš aš gera žįtt žeirra óvirkan en žaš mį spyrja hvort hann hafi ekki heldur veriš framsękinn. Žaš er erfitt aš gera sér ķ hugarlund aš valdhafar hafi ekki tekiš eftir žvķ aš vextir og afborgarnir af erlendum lįnum voru oršnir 213% af śtflutningstekjum įriš 2007 en žį hlaupa žeir til og gerast kynningarfulltrśar fjįrmįlaaflanna į erlendri grundu. Alžingi hefur forręši yfir rannsókninni en žaš er alkunn stašreynd aš meirihluti žeirra žingmanna sem sitja į Alžingi eru strengjabrśšur valdhafanna vegna flokkshagsmuna.

Rķkisvaldiš og fjįrmįlaöflin liggja nś undir įmęli žjóšarinnar um spillingu. Višbrögš rķkisvaldsins er aš setja af staš rannsókn sem er byggš upp meš žeim hętti aš draga mį ķ efa aš žaš sé gert af heilindum. Nišurstöšurnar verša ótrśveršugar og grunsamlegar en munu kosta almenna skattborgara drjśgan skilding.

Hvers vegna žorir rķkisstjórnin ekki aš kveša til óhįša og samfélagsgagnrżna ašila innan žekkingarsamfélagsins til žess aš stżra žessari rannsókn? Žessi rannsókn mun ekki endurreisa traust žjóšarinnar. Rķkisstjórnin vanmetur žjóšina. Žjóšin er ekki tilbśin aš kyngja meiri įróšri og vafasömum mįlatilbśnaši.

Jakobķna Ingunn Ólafsdóttir

 

Pįll Hreinsson viršist vera ķ miklu įliti hjį valdhöfum. Hann hefur veriš skipašur ķ forsvar fyrir hvķtžvottarnefnd rķkisstjórnarinnar, Pįll hefur unniš fjölmörg störf fyrir dómsmįlarįšherra en hefur greinilega notiš dįlętis Valgeršar Sverrisdóttir lķka žvķ samkvęmt Gunnari Axel fól Valgeršur Pįli aš semja lögfręšiįlit um stöšu stofnfjįreigenda og žeirri spurningu svaraš hvort žeim vęri heimilt aš selja hluti sķna į frjįlsum markaši.

Gunnar Axel bendir į aš Pįll varš viš beišni Valgeršar og skilaši henni nišurstöšu sem var fjįrmįlaheiminum aš skapi. Pįll komst aš žeirri einkennilegu nišurstöšu aš žaš strķddi gegn eignarréttarįkvęšum stjórnarskrįrinnar aš setja hömlur į frjįlsa sölu stofnfjįrhluta ķ sparisjóšum. Aš žessari nišurstöšu komst Pįll žrįtt fyrir aš stofnfjįreigendurnir hefšu aldrei greitt fyrir hluti sķna meš žaš ķ huga aš žeim fylgdu slķk réttindi, žrįtt fyrir aš samžykktir sjóšanna kvęšu skżrt į um aš stofnfjįreign fylgdi engin bein eignarréttindi yfir sparisjóšunum, žrįtt fyrir aš um vęri aš ręša aldargamlar stofnanir sem alla tķš hefšu veriš reknar sem sjįlfseignarstofnanir ķ eigu almennings. Pįll lagši ofurįherslu į eignarréttindi einstaklinga umfram eignarréttindi almennings, lķkt og žau ęttu ekki undir neinum kringumstęšum rétt į sér. Ķ įliti hans fólst sterk pólitķsk rétthugsun ķ anda žeirrar stefnu sem žįverandi stjórnarherrar vildu innleiša ķ ķslenskt samfélag.


mbl.is Óbreytt įform um kosningu
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Įsdķs Siguršardóttir

Žetta er skelfilegt allt saman.

Įsdķs Siguršardóttir, 19.2.2010 kl. 17:24

2 Smįmynd: Jóhannes Laxdal Baldvinsson

Žetta minnir mig į orš Gušmundar Ólafssonar hagfręšings, en hann sagši oft žegar honum blöskraši įstandiš ķ žjóšfélaginu , aš žaš yrši aš skipta um žjóš hér. Žetta eru orš aš sönnu. Mjög fįir ganga meš óflekkaš mannorš frį žessu hruni.

Jóhannes Laxdal Baldvinsson, 19.2.2010 kl. 17:50

3 Smįmynd: Įrni Gunnarsson

Störf žessarar rannsóknarnefndar og skżrsla (ef hśn kemur) munu sannfęra mig um žaš sem ég hef veriš ódeigur viš aš minnast į. Hśn mun verša nefnd skżrsla um hvķtžvott embęttismanna į öšrum embęttismönnum. Öllum mį nś vera oršiš ljóst aš enginn hįvaši veršur geršur innan žessa kerfis hverjar sem nišurstöšur verša.

 Spurning: Hvernig réttarhöld og hverjir verša dómstólarnir? Kannski žeir sömu dómstólar sem velktust meš Baugsmįliš eitt og sér ķ 5 įr og skilušu 3ja mįnaša skiloršsbundnum dómi um ég man ekki lengur hvaš né fyrir hvaš?

Hefur dómstólum veriš fjölgaš eša žeir styrktir vegna yfirvofandi įkęra į hendur einhverjum meintum sakamönnum ķ gįmavķs? Og vegna fésżslubrota og glępsamlegrar vanrękslu sem ullu stęrsta bankahruni heimsbyggšarinnar?

Enginn undirbśningur er sżnilegur sem bendir til yfirvofandi réttarhalda yfir milljaršažjófum sem myndir hafa veriš birtar af ķ blöšum og veriš hafa ašalleikendur ķ heimildarmyndum um hruniš og ašdraganda žess.

Andlit žessara kvikinda eru landsžekkt fyrir löngu. Og myndir af žeim jafn kunnuglegar į hverju heimili eins og myndir af börnum og foreldrum. Reyndar ekki alveg jafn gešžekkar.

Sekt žessara drullusokka er oršin hverju mannsbarni ljós fyrir mörgum mįnušum. Og žaš sama į viš um žį sem stóšu vaktir ķ stjórnsżslunni, sem og žį sem skrifušu handritiš.

En frį Kerfinu berast alltaf sömu kristilegu įbendingarnar: "Allir eru sżknir žar til sekt žeirra er sönnuš og stašfest fyrir dómstólum." 

Įrni Gunnarsson, 19.2.2010 kl. 21:54

4 Smįmynd: Jóna Kolbrśn Garšarsdóttir

Hręšilegt er eina oršiš sem mér dettur ķ hug. 

Jóna Kolbrśn Garšarsdóttir, 19.2.2010 kl. 22:31

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband